Every year, across every Indian state, millions of children move from mother-tongue instruction to English-medium schooling. The assumption driving that shift is that English-medium education produces better outcomes — economically, professionally, intellectually. Sankrant Sanu's book, here rendered into Sanskrit, examines that assumption against evidence and finds it not only false but actively harmful.
The argument, endorsed by faculty from IIT Varanasi, IIT Madras, IIT Kanpur, and the Indian Institute of Science Bengaluru as well as a senior World Bank adviser, runs as follows: forcing children to learn through a language they do not fully command suppresses creative thinking, severs the connection between education and lived experience, and has contributed to India's developmental lag despite seventy years of independence. The book draws on comparative data from countries that educate in mother tongues — and on research into how language shapes cognition — to make the case that the English-medium model is a form of continued colonial subjugation, invisible because it is now self-administered.
This Sanskrit edition makes the argument available in one of India's classical languages — a deliberate choice that mirrors the book's central claim about the value of indigenous linguistic traditions.
? पुस्तकस्य विषये ? "आङ्ग्लभाषामाध्यमस्य भ्रमजालः इति पुस्तकेन स्पष्टविश्लेषणेन दर्शितं यत् आङ्ग्लभाषामाध्यमस्य शिक्षा लोकमानसं शिक्षातः विच्छिनत्ति, सृजनशक्तिं हन्ति, भारतस्य प्रतिगामित्वस्य च कारणम् अस्ति ।" राजीवसांगलः निदेशकः, भारतीयप्रौद्योगिकीसंस्थानम्, वाराणसी । ❉⊱═⊰❉ "... एकः प्रबलः तर्कः यः दर्शयति यत् मातृभाषायाः शिक्षायाः अवगणनेन भारते विकासे बाधा आगता, येन स्वातन्त्र्योत्तरं सप्ततिवर्षाणाम् अनन्तरम् अपि वयं दास्यत्वे स्मः । एतद् पुस्तकं हतोत्साहस्थितितः उद्धर्तुं सम्यग् विचारान् उपस्थापयति । अवश्यं पठन्तु ।" प्रशान्तशर्मा वरिष्ठपरामर्शकः, विश्ववित्तकोषः । ❉⊱═⊰❉ "भविष्यत्कालीनानां वंशानां कृते अस्माकं समाजः सङ्क्रान्तेन चिन्तिते विषये अवधानं कुर्यात् इति आशासे ।" के गोपीनाथः प्राध्यापकः, सङ्गणकविज्ञानम् स्वचालनम् भारतीयविज्ञानसंस्थानम्, बेङ्गलुरुः । ❉⊱═⊰❉ "कश्चन जनः कोटिशः छात्राणां समस्याम् अवगतवान्... कोटिशः छात्राः सन्ति ये सम्भ्रान्ताः सन्ति.... ते अन्यत् किमपि न इच्छन्ति निर्भ्रान्तताम् इच्छन्ति ।" जैनाचार्यः श्री विद्यासागरः "अस्माकं शिक्षाप्रणाल्याः नीतिनिर्मातॄणां कृते सङ्क्रान्तस्य पुस्तकं जागरणस्य आवाहनम् अस्ति ।" ❉⊱═⊰❉ श्रीनिवासचक्रवर्ती भारतीलीपेः आविष्कर्ता, प्राध्यापकः, कम्प्युटेशनल न्यूरोसाइंस, भारतीयप्रौद्योगिकीसंस्थानम्, मद्रासम् । "....कस्यचित् अगतिकव्यापारस्य सत्यस्य विषये चर्चाम् आरब्धुं साहसिकः प्रयत्नः अस्ति एषः । एकं तादृशं सत्यं यत् अस्माभिः एतावता दुर्लक्षितम् आसीत् ।" ❉⊱═⊰❉ अनुरागत्रिपाठी सहायकप्राध्यापकः, रासायनिकाभियान्त्रिकी भारतीयप्रौद्योगिकसंस्थनम्, कानपूरम् "प्रतिवर्षं प्रत्येकस्मिन् राज्ये प्रत्येकमपि शैक्षिक-स्तरस्य छात्राः मातृभाषातः आङ्ग्ल-माध्यम-शिक्षणं प्रति महता प्रमाणेन स्थानान्तरणं कुर्वन्तः सन्ति। अस्मिन् परिप्रेक्ष्ये एतत् पुस्तकं पूर्वस्मात् अपि अधिकं प्रासङ्गिकम् अस्ति । एतत् पुस्तकं सर्वेषु भाषाक्षेत्रेषु भारतीयभाषा-केन्द्रित-पारिस्थितिकतन्त्रस्य अत्यावश्यकताम् समर्थतया प्रतिपादयति।" ❉⊱═⊰❉ चमूकृष्णशास्त्री अध्यक्षः, भारतीयभाषासमितिः
.webp)
-(1)_compressed-(1)_page-0001.jpg)
.webp)
